Konuyu zevkle okudum ve açıkçası biraz kıskandım. Rejenerasyon çalışmaya başlayan bir biyoloji öğrencisi olarak yaptığınız çalışmaları ve verilen destekleri gördükçe gaza geldim diyebilirim (:

dozpolat@… adresine rejenerasyon ile ilgili bir mail atmıştım, vaktiniz olunca cevaplayacağınızı ümit ediyorum.

Kolay gelsin.

İlgilendiğinize sevindim fakat elimde bu konuda hiç Türkçe kaynak yok malesef. Genç bir biyoloji öğrencisine tavsiyem İngilizcesini elinden geldiğince geliştirmesidir. Bulduğunuz makaleleri başlangıçta sözlük yardımı ile yavaş yavaş da olsa okumaya çalışırsanız zamanla İngilizce’sini anlamaya başlayabilirsiniz.

Kolay gelsin,

Duygu

Özellikle çene kemiğini deneyenler bildiğim kadarıyla olmadı. Fakat literatürde “axolotl can regenerate most body parts” diyor. Yani “semender vücudunun çoğu bölgesini rejenere edebilir”. Aşağıda adresini verdiğim kaynağa göre kalp, böbrek, sinir sistemi, solungaç, kollar ve bacaklar, kuyruk gibi organ ve dokuları rejenere edebiliyormuş. Çene de kemik, kas, deri gibi dokulardan oluştuğu için, bana kalırsa onu da rejenere edememesi için bir sebep göremiyorum. (Yine de denemeye değer.)

http://www.geocities.com/Yosemite/4301/axolotlhealth.htm

http://www.msnbc.msn.com/id/31414946/ns/technology_and_science-innovation/

Öncelikle bu güzel sorular için teşekkür ederim. Hemen cevaplayayım:

İlk olarak, semender gibi rejenerasyon yeteneğine sahip canlılarda kolu (ya da bacağı) herhangi bir yerinden kestiğiniz zaman yeniden uzama gerçekleşiyor (yani sadece kuyruk değil). Bu yüzden, rejenerasyon yeteneğinin organın karmaşık yapısı ile çok da ilgisi yok. Yani semederin elleri/ayakları da normal bir şekilde yeniden oluşuyor.

Bu yeniden uzama olayı ise ana hatları ile şöyle gerçekleşiyor: Kopan kolun bıraktığı açık yara hızla iyileşiyor. Daha sonra kolun bu açık ucunda “blastema” adı verilen ve kök hücre özelliğinde hücrelerin o bölgeyere göçerek oluşturduğu bir yapı ortaya çıkıyor. Bu yapı, embriyonun gelişiminde kol ve bacaklar nasıl ki küçücük kol/bacak tomurcuklarından gelişiyorsa, aynı o tomurcuk gibi hareket ediyor ve kopmuş kısmı yeniden yapıyor. Bu aslında biraz da ikinci sorunuzun cevabı. Fakat burada beynin emir vermesinin değil, sinirlerin orada lokal olarak bazı sinyal patikalarını etkinleştirmesinin rol oynadığı düşünülüyor. Zira, blastema adını verdiğimiz yapı oluşurken, yine kolun kopmasından sonra kalan kısmındaki sinirler blastemaya doğru uzuyorlar. Bu sinirlerin uzamasının engellendiği deneyler yapılmış ve normalde rejenere olabilen kolların, sinirlerin yokluğunda uzayamadıkları görülmüş (1). (Yani rejenerasyon yeteneği sinirler blastemaya uzamazsa yok oluyor).

Özetle, Meksika semenderinden gözlenen kol/bacak rejenerasyonu yeteneği, sinirlere ihtiyaç duyuyor ve yeni kol/bacak uzarken aynen embriyodaki gelişimde izlenen yol izleniyor.

Umarım sorunuza cevap verebilmişimdir. Başka sorunuz olursa yazmaktan çekinmeyin.

Selamlar,

Duygu

(1) Bu konuda daha fazla bilgi edinmek isterseniz David Gardiner’ın ekibi tarafından yayınlanan şu makaleye göz atabilirsiniz: “Nerve dependency of regeneration: the role of Distal-less and FGF signaling in amphibian limb regeneration.”